|
Bram Crols: “Het decor
is landelijk, het echte onderwerp is het menselijk drama dat
zich bij de personages afspeelt (Foto Archief GvZ)
Voor Bram
Crols is dit lang niet het proefstuk, want van zijn hand is ook
een degelijke documentaire over de Steinway en de restauratie
van deze wereldberoemde piano’s. Deze televisiedocu is
ondertussen aan behoorlijk wat landen verkocht en dat is op
zichzelf al een verdienste in de harde en meedogenloze wereld
van de docu’s. Deze keer regisseerde hij echter niet zelf, maar
produceerde hij de documentaire van regisseur Jan Lapeire die
zich richtte op het vlasverwerkende familiebedrijf Devos uit
Gullegem.
Hoe ben je eigenlijk op vlas gevallen?
Geen voor de hand liggend onderwerp in de eeuw van de
technologie.
Bram Crols: “Het vlas kwam samen met regisseur Jan Lapeire, een
vaste werkpartner binnen ons productiehuis Associate Directors.
Jan is opgegroeid in Gullegem op een steenworp van de
vlasroterij die centraal staat in de film. Na twintig jaar in
Brussel gewoond en gewerkt te hebben, had Jan de inspiratie en
de moed om tijdelijk terug te keren naar zijn heimat om een
document te maken over de mensen en de mentaliteit die hij
twintig jaar eerder bewust had achtergelaten. Het vlas en de
vlasstreek is dus eigenlijk maar het decor voor het menselijke
verhaal dat centraal staat in deze film.”
Waarom deze familie, wat is er zo
speciaal aan?
Bram Crols: “De familie Devos is een beetje als ‘the
last of the Mohicans’. Ze zijn niet mee geëvolueerd met de
hedendaagse technologie. Dat was hun strategie om decennialang
te overleven in een sterk concurrerende sector, die bovendien
gefocust is op reconversie. De mannen werkten nog zoals vijftig
jaar geleden, met oude machines in versleten gebouwen, 7 lange
dagen op 7. Enkel voor de zondagsmis werd de kiel aan de haak
gehangen, en dan nog niet in het oogstseizoen. Hun koppigheid en
doorzettingsvermogen heeft hen geen windeieren gelegd. Maar
steeds meer ingesloten door de Vlaamse urbanisatiedrang, wordt
hun bedrijf – hun levenswerk – bedreigd door de globaliserende
economie en regelgeving. In al hun stugheid zijn deze mensen
overlevers, maar het eist een zware tol.”
Ik ben er van overtuigd dat er veel
mensen zijn die nog nooit vlas gezien hebben, niet weten wat het
is. Gebruikt men het nu nog?
Bram Crols: “Vlas en de afgeleide producten worden nog veel
gebruikt. Best bekend is de vlasvezel, die de basis is van
linnen voor de textielsector, maar nu ook in hi-tech
toepassingen verwerkt wordt als ecologisch alternatief voor
synthetische vezels. Of er een echte toekomst bestaat voor het
vlas kan ik niet inschatten. Europees vlas (en zeker uit de
regio Noord-Frankrijk, Vlaanderen, Wallonië) wordt nog altijd
als uiterst kwalitatief vlas verkocht in tegenstelling met de
massaproductie in Rusland en China.”
Is het geen moeilijk beeldonderwerp,
want zeg nu zelf, vlas is toch geen swingende materie.
Bram Crols: “Jan is een uiterst visueel regisseur en
heeft een eigen documentaire stijl om zijn verhaal te vertellen.
Jan hanteerde ook zelf de camera, om trouw in die stijl te
kunnen werken en ook omdat de personages elk extra crewlid als
hinderlijk ondervonden. Het was Jan zijn betrachting, en hij is
daar wonderwel maar met bloed, zweet en tranen in geslaagd om zo
dicht mogelijk bij de personages te komen. Jan kent en sprak
noodzakelijkerwijs het dialect van de personages, voor de
klankopnames zijn we ook op zoek gegaan naar klankmensen die in
dat taaltje konden meepraten. Het is een heel gesloten familie
waar Jan is ingedoken, zoiets kan alleen maar als je zelf alle
drempels wegwerkt.”
Hoe kan je de moderne mens boeien voor
dit erg landelijk onderwerp?
Bram Crols: “Het decor is landelijk, het echte
onderwerp is het menselijk drama dat zich bij de personages
afspeelt. Die vechten onderling, met zichzelf en met de hen
omringende wereld om hun levenswerk te behouden. Dat is een
herkenbaar en universeel verhaal dat mensen overal kan boeien.
Los van het feit dat we in het begin van de film de regio
situeren in Zuid West Vlaanderen en Noord-Frankrijk, blijft de
omgeving verder ongedefinieerd. Buitenlandse kijkers weten vaak
niet waar het verhaal zich afspeelt, maar dat hoeft ook niet.
Voor Vlaamse kijkers heeft het natuurlijk een extra dimensie te
weten dat dergelijke verhalen zich afspelen op 100 kilometer van
de Europese hoofdstad. Als je dat in het buitenland zegt dan
klinkt er ongeloof. Vlaanderen wordt aanzien als een rijk en
goedgestructureerde regio waar alles mogelijk is. De
dagdagelijkse strijd van mensen verdwijnt bij dat grotere idee.
Documentaires zijn uitermate geschikt om die menselijke verhalen
te vertellen, zonder vooringenomenheid. Tijd geven aan een
verhaal, een situatie is iets wat hoe langer hoe minder kan in
onze over-gemediatiseerde maatschappij. Alles moet snel en
nieuw, dan blijf je hangen bij de nieuwskoppen en loop je finaal
voorbij aan de essentie.”
Toch tevreden over de film? Wat waren de meest frappante
reacties?
Bram Crols: “ Als producent ben ik vooreerst blij dat
we de film hebben kunnen realiseren. Het is niet gemakkelijk om
een creatieve film over een donker verhaal te financieren. Jan
is een creatieve regisseur en wou dus ook zijn ding doen. Dat is
gelukt en het resultaat wordt gewaardeerd door de partners die
mee in het project zitten en door het publiek. Wat begon als een
documentaire voor televisie hebben we ook in de bioscoopzaal
gekregen. Daar durfde Jan tijdens de montage zelf nog niet over
dromen. Toen we onlangs bericht kregen dat mensen zijn moeten
terugkeren voor een nieuwe vertoning, omdat we tweemaal een
uitverkochte zaal hadden konden we dat eerst niet geloven. Het
feit dat de personages, die zich eerst nog verzet hebben tegen
de release, bij de premičre een tweede maal de zaal induiken is
nog steeds de beste reactie voor mij. Het toont dat – ondanks de
talrijke moeilijken en de vele gevoeligheden – we een film
hebben gemaakt die de personages respecteert en dat deze
personages zichzelf effectief herkennen.
Komen er ook vertoningen in deze omstreken of televisiestations
van bij ons?
Bram
Crols: “Daar werken we momenteel hard aan en het succes van
de bioscooprelease in Kortrijk helpt natuurlijk. Er is interesse
van verschillende art-housezalen in Vlaanderen. Daarmee bereiken
we eerder een dankbaar cinefiel publiek. In het late najaar zal
Canvas de film uitzenden, dat ligt al vast.”
Ook geschikt voor de buitenlandse
markt?
Bram Crols: “Absoluut, net omwille van die
universele herkenbaarheid van het verhaal. Franstalig België en
Noord-Frankrijk in de eerste plaats, ook in Nederland is er
interesse. We hopen in de komende weken op een aankoop door de
Finse openbare omroep, daar hebben we goede contacten mee en al
onze laatste films komen uiteindelijk ook bij hen terecht. De
volgende documentaire gaat ook al richting Finland. Maar zeker
voor ‘Vlasman’ staan ze open. In de harde, stugge mentaliteit
van onze vlasmannen herkennen ze zichzelf.
Het volgende project is een documentaire
‘Verdwaald in het geheugenpaleis’ over het leven met dementie.
Ook geen voor de hand liggend onderwerp. Moeilijk en delicaat,
hoe ver staat dat al?
Bram
Crols: “Ik ben twee jaar geleden gestart met die productie,
een prachtige documentaire in een regie van Klara Van Es die met
het idee afkwam. We hebben hard gewerkt om van dat idee een film
te maken, de opnames zijn ondertussen afgelopen, de financiering
is ook rond. Momenteel leggen we de laatste hand aan de eerste
montageversie maar het is een lange film van 90 minuten dus dat
vraagt veel tijd. Binnenkort componeert Jef Neve de soundtrack
en in het najaar moet de film klaar zijn voor de bioscoop, wat
alvast hier in Vlaanderen en in Nederland zal gebeuren. Ik
geloof heel sterk in die film – een ingetogen portret van
verschillende vrouwen die samenleven, die lief en leed en hun
ziekte Alzheimer delen. Het is inderdaad een delicate film waar
we Alzheimer uitsluitend zien door de ogen van de personages
zelf. Geen experts, geen randpersonages, ... puur maar scherp.
Veel succes toegewenst
Voor meer info:
www.vlasman.be,
de dvd is nu te koop
 |
